Kiliseler, Manastırlar..

Midilli Adasında ziyaret edebileceğiniz önemli dini yapılar bulunmaktadır. Bazıları Hiristiyanlık tarihinin erken dönemlerine kadar uzanan irili- ufaklı kiliseler ve manastırlar gayet bakımlıdır ve ibadete açık,  yaşayan kutsal yerlerdir. Başlıcaları;

Agios Athannasios Katedral Kilisesi :
Midilli şehrinin merkezinde bulunan kilise, haç şeklinde ve bazilika tarzında olup, 16. yüzyılın sonunda inşa edilmiştir. Ayos Athanasios’ a ithaf edilmiş olan kilisede, şehrin koruyucusu olan şehit Ayos Theodoros’ un kutsal naaşı muhafaza edilmektedir. Kilisenin tahta oyma teblosu, Bizans sonrası periyodun ( 1738 ) en güzel eserlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Aynı zamanda, İsa’ nın ikonu ( 16. yüzyıla ait Anadolu’ dan gelen bir değerli bir eser ) da diğer eserlerin yanında ayrı bir yeri vardır.

Agios Ioannis Therapondas Kilisesi :

Liman bölgesinin (Mytilene) görkemli bir yapıtı olan bu kilise, şehrin en büyük kilisesidir. 1860 yılında, haç şeklinde Bizans tarzında inşa edilen kilisede, değerli ikonların yanında, Bizans dönemine ait iki ikonun; İsa ( 14. yüzyıl ) ve Ayos İoannis Theologos ( 15. yüzyıl ) ikonlarının ayrı bir yeri vardır.

Ayos Theodoros Kilisesi :
Miğdilli Şehrinin en eski kiliselerinden biri olup, antik şehrin kıyısında inşa edilmiştir. İlk defa Bizans döneminde inşa edildikten sonra, bir yangından dolayı gördüğü hasardan dolayı, 1759 yılında bazilika tarzında tekrar inşa edilmiştir. Kilisenin içinde muazzam ikonlar ve dini ( tahta oymalı ) eşyalar bulunmaktadır.

Arhangelos Gavriil ( Baş melek Cebrail ) Kilisesi :
Midilli şehrinin güneyinde 6 km. mesafedeki Kayani yada Taksiyarhes kasabasında bulunmaktadır. 1903 yılında Bizans tarzında ve haç şeklinde inşa edilen kilisenin kubbesi Gotik tarzındadır. İkon, dini eşya ve freskler ile dolu olan kilise, adanın önemli kutsal yerlerinden biridir.

Panaya Aya Sion Kilisesi :
Ayasos kasabasında bulunmaktadır. Kilise adını, Panaya ( Meryem Ana )’ nın eski ikonundan almıştır. Rivayete göre İncil yazarı Luka tarafından resmedilmiş olan bu ikon, 803 yılında Agathonas adındaki bir rahip tarafından buraya Kudüs’ ten ( Kudüs’ ün diğer adı, Aya Sion ) getirilmiştir. Bu rahibin hücresi kısa zamanda kutsal bir yer olarak kabul edilip, bugünkü Ayasos kasabası onun çevresinde gelişmiştir. Bugünkü kilise 1814 yılında inşa edilmiştir. Kilisede, el yazmaları ve dini eşyalardan oluşan, önemli bir koleksiyonu olan bir Kilise Müzesi bulunmaktadır. Adanın önemli kutsal yerlerinden biridir.

Panaya Glikofilusa Kilisesi :
Petra’ da, bir kayanın üzerinde inşa edilen kiliseye kayaya oyulmuş 114 basamak ile çıkılmaktadır. Çevreye hakim konumundan anlaşıldığı üzere, sık sık korsan saldırılarının olduğu Bizans sonrası periyotta inşa edilmiştir. Kilisenin içinde ender Bizans ikonları ve çok güzel bir piskopos tahtı bulunmaktadır. Adanın önemli kutsal yerlerinden biridir.

Panaya Gorgona Kilisesi :
Midilli şehrinin kuzey batısında 48 km. mesafedeki Skala Sikaminia’ nın şirin küçük limanında, denizin içindeki küçük kayanın üzerinde inşa edilmiştir. Kilise, Panaya Gorgona ( deniz kızı ) adını aynı isimdeki ikondan almıştır. Aynı isimdeki bu ikonda Panaya ( Meryem Ana )’ nın deniz kızı şeklinde görünmektedir ( bu ikonun halk ressamı meçhuldur ) .

Panagia “Trouloti” – Pirgon Thermis Kilisesi :
Midilli Adası’ nın doğu kısmında olan Ano Pirgi Thermis bölgesinde bulunmaktadır. Haç şeklindeki, kubbeli bazilika tarzındaki kilise büyük ihtimalle 14. yüzyılda inşa edilmiştir. Midilli Adası’ ndaki Perivolis Manastırı’ ndan sonra Bizans döneminden, neredeyse hiç değişmeden günümüze dek kalan en eski Hristiyan Ortodoks kilisesidir. Kilisenin duvarlarında antik yapıtlardan alınmış çeşitli malzemeler kullanılmıştır. Onlardan en ilginç olanı kilisenin güney duvarında görünmektedir : büyük ihtimal ile, yakınında bulunan Thermia Artemidos antik tapınağından alınmış olan taşların üzerinde, insan figürleri ve hayvan şekilleri ( ceylan ve ayı ) bulunmaktadır. Kilisenin içindeki tahta oymalı teblo ( 18. yüzyıl ) Midilli Adası’ ndaki Bizans sonrası döneme ait en güzel örneklerden biridir. Kilise, Meryem Ana’ nın Vefatı’ na ithaf edilmiştir. “Truloti” (kubbeli ) adını, kubbesindeki Meryem Ana resminden almıştır. Çünkü kilise kubbelerinde genellikle İsa’ nın resmi bulunmaktadır.

Agios Stephanos – Mantamados Kilisesi :
Adanın doğu kısmında olup, Mantamados kasabasına yakın bulunmaktadır. Bizans sonrası dönemde, haç şeklinde ve bazilika olarak inşa edilmiştir. Yöreye özgü pembemsi renkli taşlar kullanılarak yapılan kilisenin boyutları küçüktür. Başlangıçta kilise kubbeli idi fakat 19. yüzyılın ortalarında Newton adlı gezgin kiliseyi ziyaret ettiğinde, kubbenin çökmüş olduğunu kaydetmiştir. Kilisenin çatısı, bölgenin sakinleri tarafından, kalasların üzerine kiremit döşenerek onarılmıştır. Kilisenin doğu tarafında, mihrabını üç küçük kemer süslemektedir. Kuzey ve güney duvarlarını da, başka kemerler süslemektedir.
Kilisenin batısında görünen kapalı kısım daha sonra yapılmıştır. Duvarlarında daha eski bir kilisenin malzemeleri ve bir tane Roma yazıtı kullanıldığı görülmektedir.

Agios Raphael Kutsal Manastırı :
Adanın kuzey doğusunda Thermi kasabasına 3 km. mesafede bulunmaktadır. Bugünkü manastır, ilk Hristiyanlık dönemine ait, bazilika tipindeki eski birkilisenin kalıntıları üzerinde inşa edilmiştir (freskler, kırmızı taş döşeme zemin, Pantokratoras ikonu ( 14. yüzyıla ait ) vs.). Manastır hayatı, üç periyoda ayrılabilir : (a) 10. yüzyıldan 1235 yılına kadar, (b) 1443 yılından 1463 yılına kadar öyle ki; 1463 yılında, Ayos Rafail manastırın son Baş Rahip’ i iken, Osmanlılar tarafından hara

p edilmiştir. (c) 1962 yılından bugüne kadar. Bu manastır, rahibe manastırıdır ve Ayos Rafail’ e ithaf edilmiş ve onun adına tekrar inşa edilmiştir. Etrafındaki bölgenin ekonomik hayatına önemli bir katkıda bulunan manastır, adanın en önemli kutsal yerlerinden biridir.

Taksiyarhis Mihail Kutsal Manastırı : Bu Bizans Manastırı büyük ihtimal ile Osmanlılar adayı ele geçirince ( 1462 yılında ) ıssızlaşmıştır. Manastırdaki kilise 1879 yılında yeni baştan inşa edilmiştir. Kilisedeki eski ikonlar ve değerli dini eşyalar arasında – Bizans üslubunda yapılmış – kabartmalı Taksiyarhis Mihail ikonu önemli bir yer almaktadır. Bir rivayete göre, bu ikon toprak ve rahiplerin kanından yapılmıştır. Bu manastır, adanın en önemli kutsal yerlerinden biri olup, Mantamados kasabasına çok kısa bir mesafede bulunmaktadır.

Limonos – Ayos İgnatios Kutsal Manastırı :
Adanın ortasında, Kaloni kasabasının kuzey batısında 3 km.lik mesafede inşa edilmiştir. Kilisesi, Pamegistus Taksiyarhes’ e ithaf edilmiştir. 1523 yılında, Mithimni piskoposu olan İgnatios Agalianos tarafından inşa edilmiştir ve onun adına ithaf edilmiş olan manastır, Osmanlı döneminde adanın tek kültür merkezi konumunda idi. Manastır kilisesi, bazilika stilinde, görkemli bir yapıdır. Kilisenin teblosu tahta oymalı ve altın kaplamalıdır. Aynı kilisede 1800 yıllarının Agio Oros tarzında freskler bulunmaktadır. Manastırda zengin bir kütüphane ile birlikte, aynı zamanda Kilise Sanatı Müzesi ve Jeoloji Müzesi ( 1990 ) de bulunmaktadır.
Panaya Mirsinyotisa Kutsal Manastırı : Limonos Kutsal Manastırı’ na yakın ve ona bağlı olan bu Bizans tarzındaki Manastır, Meryem Ana’ nın Vefatı’ na ithaf edilmiş ve 1523 yılında yeniden kurulmuştur. Manastırın içinde, pahası biçilmez ikonlar, tahta oymalı eski bir teblo ve önemli freskler bulunmaktadır.

Perivolis Kutsal Manastırı :
Adanın kuzey batısında ve Antissa kasabasına 3 km. mesafede bulunmaktadır. Bizans tarzında bu rahibe manastırı, Meryem Ana’ ya ithaf edilmiş ve Osmanlı döneminde ( 1630 ) yeniden kurulmuştur. Tahta oymalı teblonun ikonları ve freskler ( 16. yüzyıl ) çok ilginçtir.

Pithariu Kutsal Manastırı :
Eresos kasabasının kuzey doğusunda ( 3 km ) bulunmaktadır. Taksiyarhes’ e ithaf edilmiş olan Manastırın kuruluşu, Ortaçağ yıllarına dayanmaktadır. Bizans tarzındaki bu manastırın pahası biçilmez ikonları, dini eşyaları ve freskleri vardır.

İpsilu Kutsal Manastırı :
Antissa ile Sigrio arasında bulunan kayalık Ordimnos Dağı’ nın tepesinde inşa edilmiş olan manastır, Ayos İoannis Theologos ( İncil yazarı Aziz Yahya ) adına ithaf edilmiştir. Konumundan anlaşıldığı üzere Ortaçağ yıllarında ( yaklaşık M.S. 800 ) kurulmuştur. Manastır Kilisesi ikonları ile meşhur ve aynı zamanda pahası biçilmez dini eşyalar da muhafaza edilmektedir.

Damandriu Kutsal Manastırı :
Bu Bizans Manastırı ( 14. yüzyıl ) Meryem Ana’ nın Vefatı’ na ithaf edilmiştir. Manastır kilisesinin içinde, Bizans üslubunda muazzam ikon ve değerli dini eşyalar bulunmaktadır. Polihnitos’ a 5 km. mesafede bulunmaktadır.